محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
195
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
وقايع ماه رمضان المبارك سنهء 922 روز يكشنبه غرّه توقف . دوشنبه دوم ايضا توقف . ديوان شد . عادات فاسده و قوانين كاسدهء قديمهء متداولهء اين مملكت را عموما قدغن فرمودند ( غالب عادات مذكوره راجع به ديانت بود كه از زمان سلطنت امويّه تاكنون بين الاعالى ، به اسم ديگر شايع . من جمله در روز عاشورا به زعم اينكه حضرت نوح از طوفان رهايى جسته ، عيد قرار داده بودند . در آن روز زنان سرمه كشيده ، خضاب ميكردند ) . « 1 » از ماليات و عوارض و خراج مقرّر هم مبلغ خطيرى به اهالى بخشيده شد . حكم همايونى صادر شد از قديم الايام تا كنون هر آثار خيريه بوده ، از سجّلات صورت گرفته ، هر اثرى از آثار وقفيه كه خراب شده بود ، از موقوفات يا از خزانه مخارج داده تعمير و تجديد نمودند و حكم شد قبر شيخ الاكبر جناب شيخ محى الدين الاعرابى را به دلالت عرفا در مذيله واقعه در صالحيه پيدا كرده ، به رغم متعصبين از خزانهء خاصه سلطان ، عمارت عالى بنا نمايند و موقوفاتى هم قرار دادند . از براى حكومت هر ناحيه حاكم مجرّب و بىطمع را انتخاب فرموده و به جهت هر يكى على حده دستور العمل دادند . روز سهشنبه سوم ، حكومت غزّه و بيت المقدس را به عيسى بيگ اوغلو و حكومت صفد را به مستنصر اوغلو مرحمت فرمودند . روز چهارشنبه چهارم ، ديوان شد . از لشكر آناطولى و رومى در جلو سراپرده سان ديدند و در ديوان امروز ، جز قضات عسكر ، تمام وزرا و امراى لشكر حضور داشتند . روز پنجشنبه پنجم ، حضرت خداوندگار ، از اردو به شهر تشريف بردند و در حمام قايتباى استحمام نموده ، باز به اردو مراجعت فرمودند . روز جمعه ششم از براى اداى نماز جمعه سلام خبر دادند . تمام قشون مسلح و مجهّز از اردوى همايون تا مسجد جامع امويه صف آراسته ، منتظر قدوم ميمنت لزوم حضرت شاهنشاهى شدند و حضرت خداوندگار نيز با وزرا و اركان ، سواره به مسجد مذكور تشريف فرما شده ، نماز جمعه را ادا نمودند . خطيب در خطبه ، اسم سامى حضرت فاتح ممالك العرب را مانند خطيب حلب به عنوان جلالت نشان سلطان البرين و خاقان البحرين خادم الحرمين الشريفين معنون نمود . حضرت خداوندگار عنوان خادم الحرمين را چون فال خير از براى آئينهاى كه در استقبال داشتند ، گرفته بودند ، خطيب را به انعام و خلعت ملوكانه مفتخر و به تمليك املاك زياد ، اسباب معيشت خانوادهاش مستقر فرمودند ؛ و بعد از نماز ، مصحف شريف خط عثمان را زيارت كرده ، تفأل نمودند ، خوب آمد و از آنجا به زيارت منارهء سفيد كه
--> ( 1 ) . داخل پرانتز از مترجم است نه از متن اصلى .